کتب مقدس ادیان الهی و حتی غیر الهی حاوی یک سری دستورات دینی و بعضا غیر دینی هستند ولی هیچ کتابی به اندازه قرآن مجید کامل نیست در تمام زمینه ها اعم از احکام روانشناسی علوم اجتماعی علمی (فیزیک ، نجوم و …) دارای آیه می باشد.1- از دیدگاه قرآن، سه نوع شخصیت اساسی وجود دارد؛ مؤمن، کافر و منافق؛ (آیات 2 تا 20 سوره بقره)
2- شخصیتهای مؤمن، خود دارای سه درجه شخصیتی میباشند؛ آنان که به خود ظلم میکنند، آنان که میانه رو هستند و آنان که پیشتازانند؛ (فاطر/ 32)
3- مشخصه بارز شخصیت کافر آن است که دل و اندیشهاش را قفل کرده است و راهی برای نفوذ هیچ حرف تازه و اندیشه متفاوتی نگذاشته است و به همین دلیل، از درک حقایق عاجز است.
4- خصوصیت بارز شخصیت منافق از دیدگاه قرآن، دوگانگی ریشهای در ظاهر و باطن است؛ به همین دلیل، مبتلا به شک و تردید و عدم قدرت تصمیمگیری و ناتوانی در قضاوت میشود؛ (بقره و 8 تا 20 منافقون)
5- در قرآن کریم، در آیات فراوانی از اندوه، علل ایجاد کننده آن و راههای برطرف ساختن آن سخن رفته است. گاهی اندوه فراق را با دیدار و گاهی اندوه فقر را با بشارت و گاهی اندوه رسول خدا (ص) را به دلداری حضرت حق، درمان نموده است.
6- در دیدگاه قرآن، ترس دو نوع است؛ ترس پسندیده و ترس ناپسند؛ ترس پسندیده، همان ترس از خداوند و عدالت اوست که منجر به اصلاح رفتار میشود؛ (انفال/2) و ترس ناپسند، اضطرابی شدید با علت مشخصی است که تسلط بر نفس را از بین میبرد و باید با آن مبارزه شود؛ (احزاب/10 و 11)
7- از نظر قرآن دو نوع خشم وجود دارد؛ خشم مفید و متعادل و خشم مخرب و نابهنجار؛ خشم متعادل، راهی برای رسیدن به هدف در مواقع لزوم است و خشم مخرب را باید درمان کرد. قرآن کریم با توصیه به صبر و پاسخ گویی با عمل نیک و با وعده بهشت و پاداش اخروی، به وسیله سفارش به بخشش و عفو، یادآوری قدرت و خشم خداوند و … به درمان بیماری سلامتی سوز خشم و عصبانیت پرداخته است که به ترتیب در سوره شوری آیه43، فصلت آیه34، آل عمران آیات 133 و 143، شوری آیات 36 و 37، و نور آیه 22 بیان شده است.
8- در قرآن به سه نوع از مکانیسمهای دفاعی – روانی اشاره شده است که عبارتند از: فرافکنی (منافقون/4)، دلیل تراشی (بقره/11 و 12) و واکنش سازی (بقره/204 و 205 و منافقون/4)
9- در فرهنگ قرآن یکی از راههای مؤثر و اساسی روان درمانی، استفاده از مواعظ و اندرزهای قرآنی است(یونس/57)
10- در روش روان درمانی قرآنی، ایمان، تولید امنیت درونی و آرامش مینماید؛ (انعام/82 و رعد/28)
11- یاد خدا، آرام بخش دلهاست؛(رعد/28)
